Các ngành hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam như thép và nhôm đang ngày càng đối mặt với nhiều vụ kiện phòng vệ thương mại từ các thị trường lớn, trong đó có Hoa Kỳ, EU, Mexico, Canada và cả ASEAN.
Theo Hiệp hội Thép Việt Nam, tính đến tháng 8/2025 đã có 86 vụ kiện liên quan đến thép, chiếm hơn 30% tổng số vụ việc phòng vệ thương mại với hàng hóa Việt Nam. Ngành nhôm cũng chịu sức ép tương tự khi Hoa Kỳ khởi xướng điều tra chống bán phá giá và chống trợ cấp với nhôm ép đùn từ 14 quốc gia, trong đó có Việt Nam. Vụ việc này khiến 36 doanh nghiệp trong nước bị ảnh hưởng, nhiều sản phẩm phải chịu thuế chống bán phá giá lên tới 41,84%, gần như đóng băng xuất khẩu sang thị trường Mỹ.
Tính chung, Việt Nam đã phải đối mặt với 293 vụ việc phòng vệ thương mại từ 25 thị trường, riêng trong những tháng đầu năm 2025 đã có thêm 16 vụ mới. Xu hướng bảo hộ thương mại được dự báo sẽ tiếp tục gia tăng, tạo ra sức ép lớn cho doanh nghiệp.
Để ứng phó, các hiệp hội ngành hàng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc cập nhật thông tin thị trường, chuẩn bị hệ thống dữ liệu minh bạch, nâng cao chất lượng sản phẩm, gia tăng tỷ lệ nội địa hóa và đặc biệt là tăng cường liên kết trong ngành. “Phòng vệ thương mại thường tác động đến cả ngành hàng, nếu doanh nghiệp ứng phó riêng lẻ thì khó đạt kết quả tích cực” – đại diện Hiệp hội Nhôm thanh định hình Việt Nam chia sẻ.
Bên cạnh nỗ lực của doanh nghiệp, Cục Phòng vệ thương mại (Bộ Công Thương) cũng tăng cường hệ thống cảnh báo sớm, đào tạo năng lực và hỗ trợ doanh nghiệp trong quá trình điều tra. Theo Phó Cục trưởng Chu Thắng Trung, công tác cảnh báo sớm sẽ được triển khai trọng tâm, trọng điểm, không chỉ ở cấp ngành hàng mà còn tới từng doanh nghiệp, nhằm phát hiện nguy cơ sớm và giảm thiểu rủi ro.
Trong bối cảnh “bão” phòng vệ thương mại ngày càng gay gắt, việc phát huy sức mạnh “bó đũa” – liên kết và hợp tác – được xem là chìa khóa để nâng cao khả năng chống chịu của doanh nghiệp Việt Nam.
