Bạn có bao giờ tự hỏi: mỗi chuyến tàu container trên biển có bao nhiêu phần trăm là hàng thật sự? Nếu bạn nghĩ rằng các container luôn đầy ắp, dữ liệu mới nhất từ Sea-Intelligence sẽ khiến bạn phải suy nghĩ lại: cứ mỗi 10 dặm vận chuyển hàng hóa đầy, có tới 4,1 dặm là container rỗng. Gần một nửa hành trình trên biển… chỉ để chở không khí!
Hãy cùng tôi kể câu chuyện về những container rỗng – một hiện tượng tưởng nhỏ nhưng lại đang chi phối vận tải biển toàn cầu và tác động trực tiếp đến doanh nghiệp xuất nhập khẩu Việt Nam.
Xu hướng tăng mạnh từ 2019: Khi “container rỗng” trở thành bình thường
Trước đại dịch COVID-19, tỷ lệ container rỗng chỉ là 3,1 dặm/10 dặm, nghĩa là phần lớn các chuyến tàu đều chở hàng thật. Nhưng sau cú sốc chuỗi cung ứng toàn cầu, tình trạng mất cân bằng trở nên ngày càng rõ rệt.
Một câu chuyện từ cảng Shanghai cho thấy: vào năm 2021, hàng nghìn container rỗng chất đống tại cảng, trong khi các doanh nghiệp nhỏ ở Đông Nam Á đang phải chật vật tìm container để xuất khẩu nông sản sang Mỹ. Mặc dù năm 2022 tình hình có chút “hạ nhiệt”, nhưng xu hướng 5 năm gần đây vẫn đang tăng mạnh và chưa có dấu hiệu dừng lại
Vì sao lại rỗng? Những bí ẩn đằng sau container
Tại sao lại có nhiều container rỗng đến vậy? Acumen Freight Solutions giải thích rằng thương mại toàn cầu không bao giờ chảy đều giữa các khu vực.
- Ở châu Á, container luôn khan hiếm vì hàng xuất khẩu đi quá nhiều. Ví dụ, tại cảng Hải Phòng, doanh nghiệp phải xếp hàng chờ container nhiều ngày trong khi các tàu nhập khẩu về vẫn chất đầy container rỗng.
- Trong khi ở Mỹ và châu Âu, container lại chất đống vì hàng nhập khẩu nhiều hơn xuất khẩu. Cảng Los Angeles từng ghi nhận hơn 30.000 container rỗng tồn đọng, buộc các doanh nghiệp phải trả chi phí lưu kho cao ngất.
Kết quả là: cảng này “ngộp thở” vì container rỗng, cảng khác lại “khát” container để xếp hàng. Và những container này, thay vì phục vụ trực tiếp cho thương mại, lại trở thành những chiếc “xe tải vô hình” trên biển, khiến chi phí vận chuyển tăng cao.
Tác động kinh tế: Chi phí từ những “dặm rỗng”
Mỗi container rỗng di chuyển đều tạo ra chi phí đáng kể. Đây là lý do vì sao giá cước vận tải biển luôn biến động.
Một doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản ở Cần Thơ chia sẻ: trong mùa cao điểm, họ phải trả thêm 300 – 500 USD/container chỉ để reposition container từ cảng Los Angeles về lại Việt Nam. Mỗi chuyến container rỗng không chỉ tiêu tốn nhiên liệu, mà còn làm gián đoạn kế hoạch xuất khẩu, đặc biệt với các mặt hàng dễ hỏng như tôm, cá hay trái cây nhiệt đới.
Câu chuyện về tàu Ever Given mắc kẹt tại kênh đào Suez năm 2021 cũng cho thấy: không chỉ container chứa hàng, container rỗng cũng góp phần gây tắc nghẽn nghiêm trọng, ảnh hưởng đến toàn bộ chuỗi cung ứng toàn cầu.
Câu chuyện từ các cảng: Khi container trở thành “nhân vật chính”
Hãy tưởng tượng một cảng ở Singapore vào buổi sáng sớm: các công nhân đang bốc dỡ hàng hóa, nhưng song song đó, hàng nghìn container rỗng xếp thành hàng dài. Chúng không mang giá trị thương mại ngay lập tức, nhưng lại là nhân tố then chốt quyết định liệu container chứa hàng sẽ có sẵn khi doanh nghiệp cần hay không.
Ở chiều ngược lại, tại Los Angeles, container rỗng chất đống trong kho, buộc doanh nghiệp Mỹ phải trả thêm chi phí lưu kho hoặc thuê tàu chở container rỗng về châu Á. Một số doanh nghiệp gọi đây là “vòng luẩn quẩn container rỗng”, nơi chi phí và thời gian cứ thế tích tụ mà không mang lại lợi ích trực tiếp.
Góc nhìn cho doanh nghiệp Việt Nam
Với các doanh nghiệp Việt Nam, bài toán container rỗng là rủi ro tiềm ẩn, đặc biệt trong mùa cao điểm xuất khẩu:
- Chủ động tính toán logistics: Dự trù số lượng container cần thiết, xác định các cảng dự phòng, tránh bị phụ thuộc hoàn toàn vào tình hình container quốc tế.
- Hợp tác chặt chẽ với đối tác vận tải: Đàm phán hợp đồng dài hạn, đặt lịch tàu trước, đồng thời cân nhắc các giải pháp reposition hợp lý.
- Tận dụng dữ liệu và dự báo: Theo dõi xu hướng giá cước, tình trạng container rỗng tại các cảng lớn, từ đó đưa ra quyết định nhập khẩu – xuất khẩu hiệu quả hơn.
Những doanh nghiệp chủ động lập kế hoạch logistics chi tiết sẽ giảm thiểu tác động từ “làn sóng container rỗng” toàn cầu, đồng thời tối ưu hóa chi phí và thời gian vận chuyển.
Khi container rỗng kể câu chuyện riêng của nó
Những container rỗng tưởng chừng vô hình nhưng thực chất lại đang kể một câu chuyện lớn về thương mại toàn cầu. Chúng phản ánh sự mất cân bằng giữa cung và cầu, tác động trực tiếp đến giá cước vận tải và kế hoạch xuất nhập khẩu của doanh nghiệp.
Hiểu được hành trình của những container rỗng, chủ động tính toán và hợp tác với các đối tác logistics, doanh nghiệp Việt Nam sẽ không chỉ giảm rủi ro, mà còn tối ưu hóa chuỗi cung ứng trong một thị trường toàn cầu đầy biến động.
