Việt Nam và Hoa Kỳ đã đạt được những bước tiến quan trọng trong cuộc đàm phán song phương gần đây, đánh dấu một cột mốc mới trong mối quan hệ hợp tác chiến lược toàn diện. Đối với cộng đồng doanh nghiệp, đặc biệt trong lĩnh vực xuất nhập khẩu và logistics, đây là tín hiệu tích cực đáng chú ý.
1. Mở ra giai đoạn hợp tác mới giữa Việt Nam và Hoa Kỳ
Chỉ một tuần trước thời hạn chót 9/7 – thời điểm Mỹ dự kiến áp thuế bổ sung đối với hàng hóa nhập khẩu từ Việt Nam, Nhà Trắng bất ngờ công bố một thỏa thuận thương mại sơ bộ với Hà Nội.
Vào ngày 2 tháng 7, Việt Nam và Hoa Kỳ đã kết thúc vòng đàm phán thương mại song phương với nhiều tín hiệu tích cực, đặc biệt trong lĩnh vực thương mại, đầu tư và logistics. Điểm nổi bật nhất trong kết quả đàm phán lần này là thỏa thuận giảm từ 20% đến 40% thuế quan đối với hàng loạt mặt hàng xuất nhập khẩu chủ lực giữa hai quốc gia, cụ thể là: Mỹ sẽ áp mức thuế nhập khẩu 20% đối với toàn bộ hàng hóa xuất xứ từ Việt Nam, đồng thời áp thuế 40% đối với các sản phẩm bị nghi là “chuyển khẩu” từ Trung Quốc, động thái nhắm vào hiện tượng lợi dụng Việt Nam như một trạm trung chuyển để né thuế Mỹ.
Sự kiện này được đánh giá là cột mốc quan trọng giúp doanh nghiệp Việt Nam gia tăng lợi thế cạnh tranh, mở rộng thị trường, đồng thời thúc đẩy sự tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
2. Đây mới chỉ là thỏa thuận khung – chưa có ràng buộc pháp lý cụ thể
Dù mang nhiều ý nghĩa chiến lược, giới chuyên gia khẳng định: thỏa thuận giữa Việt Nam và Hoa Kỳ hiện tại mới chỉ ở cấp độ khung chính sách. Các điều khoản về thuế quan, tiêu chuẩn kỹ thuật và mở cửa thị trường sẽ cần được tiếp tục đàm phán chi tiết, rà soát kỹ thuật và ban hành thông qua các văn bản pháp lý chính thức từ cả hai phía.
Vì vậy, doanh nghiệp cần chủ động theo dõi tiến trình triển khai, đồng thời chuẩn bị sẵn sàng về năng lực sản xuất – chứng từ – tiêu chuẩn xuất khẩu để có thể tận dụng nhanh khi chính sách chính thức có hiệu lực.
3. Các nội dung then chốt vẫn đang tiếp tục đàm phán
Hai nước sẽ tiếp tục phối hợp để hoàn tất thỏa thuận cuối cùng trong vài tuần tới, qua đó giảm đáng kể mức thuế mà Mỹ đang áp lên hàng nhập khẩu từ Việt Nam như sản phẩm công nghệ, giày dép, nông sản và hàng tiêu dùng. Tờ Politico khẳng định, đây được xem là “cú hích” cho ngành xuất khẩu của Việt Nam, vốn phụ thuộc lớn vào thị trường Mỹ và gặp thách thức không nhỏ nếu phải chịu mức thuế 46%.
Ngoài ra, hai nước dự kiến “thiết lập các quy tắc xuất xứ thuận lợi” cho hàng hóa nhập khẩu của nhau, trong khi đó Việt Nam sẽ xử lý các rào cản phi thuế quan, như việc thực thi quyền sở hữu trí tuệ.
Mỹ công nhận Việt Nam là nền kinh tế thị trường
Việc Hoa Kỳ công nhận Việt Nam là nền kinh tế thị trường sẽ giúp hàng hóa Việt tránh được các rào cản thương mại như thuế chống bán phá giá và các biện pháp phòng vệ thương mại khắt khe. Tuy nhiên, nội dung này hiện vẫn đang trong giai đoạn đánh giá, chưa có tuyên bố chính thức.
Mở rộng hợp tác công nghệ và chuyển giao chuỗi cung ứng
Hai nước bày tỏ mong muốn thúc đẩy hợp tác trong các lĩnh vực như công nghệ bán dẫn, năng lượng sạch, sản xuất thông minh. Tuy nhiên, lộ trình cụ thể và mức độ hỗ trợ kỹ thuật – tài chính vẫn đang được thảo luận.
Thiết lập cơ chế giải quyết tranh chấp thương mại
Việc xây dựng một cơ chế trọng tài minh bạch, hiệu quả giữa hai quốc gia sẽ giúp bảo vệ quyền lợi doanh nghiệp, giảm rủi ro về pháp lý khi phát sinh tranh chấp. Đây là nội dung quan trọng nhưng đòi hỏi sự đồng thuận cao từ cả hai phía.
4. Doanh nghiệp cần chuẩn bị gì từ bây giờ?
Tuy vậy, thỏa thuận cũng đặt ra không ít thách thức cho Việt Nam. Việc áp thuế 20% đối với toàn bộ hàng hóa xuất khẩu sang Mỹ sẽ ảnh hưởng đáng kể tới các ngành như dệt may, da giày, điện tử, vốn là những lĩnh vực chủ lực trong cơ cấu xuất khẩu.
Các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài sử dụng linh kiện từ Trung Quốc cũng sẽ phải đối mặt với chi phí gia tăng do yêu cầu minh bạch chuỗi cung ứng và xuất xứ sản phẩm.
Mặc dù các nội dung giảm thuế quan giữa Việt Nam và Hoa Kỳ hiện mới chỉ dừng ở mức thỏa thuận khung, chưa có hiệu lực pháp lý chính thức, nhưng đây là thời điểm vàng để doanh nghiệp chủ động chuẩn bị, đón đầu chính sách và sẵn sàng bứt tốc khi các ưu đãi chính thức được ban hành. Cụ thể, doanh nghiệp nên triển khai ngay các bước sau:
Chuẩn hóa hồ sơ, chứng từ xuất khẩu theo chuẩn quốc tế
Doanh nghiệp cần rà soát toàn bộ quy trình chứng từ, đảm bảo đầy đủ và hợp lệ theo tiêu chuẩn của phía Hoa Kỳ, bao gồm:
- Giấy chứng nhận xuất xứ (C/O): đảm bảo xác định đúng nguồn gốc hàng hóa, đặc biệt nếu muốn hưởng ưu đãi thuế
- Giấy chứng nhận chất lượng (C/Q): thể hiện cam kết chất lượng phù hợp tiêu chuẩn kỹ thuật Mỹ
- Manifest, Invoice, Packing List: cần được thống nhất, khớp thông tin, đúng mẫu và đúng thời gian khai báo
Việc chuẩn hóa từ đầu sẽ giúp rút ngắn thời gian thông quan, hạn chế rủi ro bị kiểm tra lại hoặc từ chối hàng tại cảng đến.
Nắm vững các quy định kỹ thuật và quy tắc xuất xứ
Doanh nghiệp cần cập nhật và hiểu rõ:
- Các tiêu chuẩn kỹ thuật mà Hoa Kỳ yêu cầu đối với từng ngành hàng, đặc biệt là nhóm hàng thực phẩm, dược phẩm, thiết bị điện tử, đồ chơi, dệt may…
- Quy tắc xuất xứ, để bảo đảm hàng hóa Việt Nam được công nhận hợp lệ và đủ điều kiện áp dụng ưu đãi thuế khi chính sách có hiệu lực
Nếu không nắm chắc các quy định này, doanh nghiệp có thể gặp rủi ro trong việc hưởng ưu đãi hoặc bị đánh thuế theo mức thông thường.
Lựa chọn đơn vị logistics chuyên tuyến và uy tín
Để đảm bảo lộ trình vận chuyển an toàn, chính ngạch và cập nhật kịp thời mọi thay đổi chính sách, doanh nghiệp nên:
- Hợp tác với các đơn vị logistics chuyên tuyến Việt – Mỹ có kinh nghiệm, hệ thống đại lý quốc tế, và năng lực xử lý thủ tục phức tạp
- Nhận tư vấn kịp thời về chứng từ, quy trình thông quan, biểu thuế dự kiến, cũng như các lưu ý về kiểm tra chất lượng, kiểm hóa
Lựa chọn đúng đối tác vận chuyển sẽ giúp doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro pháp lý – tài chính, đồng thời tận dụng hiệu quả các cơ hội đến từ chính sách mới.
“Chuẩn bị sớm – tận dụng trước – tăng tốc khi thị trường bật đèn xanh”
Làm chủ sự thay đổi chính là lợi thế cạnh tranh bền vững nhất.
